O punto en que unha luz pasa a ser molesta varía dunha persoa a outra; pero entre un 5 e un 20 por cento da poboación padece fotofobia, ou gran sensibilidade á luz. Expertos da Clínica Vithas Cadarso, de Vigo, recomendan non mirar a ningunha fonte de luz, natural ou artificial, a menos de 20 centímetros de distancia, tal e como sostén o Dr. Javier Moreno Manresa, oftalmólogo especialista en retina e vítreo.
A luz é necesaria para a vista. Permite que a imaxe dos obxectos reflíctase sobre a retina e transmita esta información ao cerebro para que os identifique con formas e cores coñecidos. A luz actúa sobre a retina estimulando os fotoreceptores que, ante a presenza lumínica, liberan unha gran cantidade de substancias químicas. O doutor Moreno Manresa explica que se hai un exceso destas substancias químicas “pódese producir un dano nos mesmos fotoreceptores que deixarán de funcionar axeitadamente e, por tanto, producirase unha diminución da visión”.
Un exemplo desta excesiva exposición á luz é a que se produce cando miramos directamente ao sol, o que “xera un dano irreversible na mácula (a parte central da retina). Ademais de na mácula, a luz ultravioleta do sol ou do seu reflexo na auga ou a neve, ou a que procede dos equipos de soldadura, por exemplo, “pode producir queimaduras superficiais na córnea e na conxuntiva, chamadas queratoconxuntivite actínica, que é bastante dolorosa”.
De feito, calquera fonte de luz ten a capacidade de causar dano na vista. Este dano dependerá da intensidade da luz e do tempo de exposición e a distancia á que o ollo se atope da fonte de luz. “Como regra xeral, non é san observar directamente unha fonte de luz, especialmente se se trata de luz intensa de alta potencia”, afirma o Dr. Javier Moreno da Clínica Vithas Cadarso.
O cristalino tamén pode verse afectado polo exceso de exposición á luz, xa que pode desenvolver opacidades (cataratas) que diminúen a visión e requiren de cirurxía para a súa extracción.
Unha mesma fonte de luz pode producir distintas reaccións en distintas persoas, xa que a sensibilidade á luz varía dunha persoa a outra e está determinada, en gran medida, pola xenética individual. Por tanto, “non hai unha cantidade específica de luz, pero en todo caso, as luces artificiais que se utilizan para a iluminación emiten unha intensidade de luz que se atopa dentro dun rango seguro para a saúde visual”.
“De todas as maneiras -advirte o especialista da Clínica Vithas Cadarso- como medida de precaución, non é conveniente observar directamente ningunha fonte de luz a menos de 20 centímetros de distancia”.
Clasificación das lámpadas
Para garantir a seguridade dos ollos e a pel -que tamén se pode ver afectada pola exposición á luz-, as lámpadas próbanse baseándose no peor dos casos, que sería a lámpada a unha distancia de só 20 centímetros.
A partir dos resultados destas probas estándar, as lámpadas clasifícanse en catro grupos de risco: “exentas de risco” (RG0), “baixo risco” (RG1), “risco medio” (RG2) e “alto risco” (RG3). Con todo, esta categorización de risco só contempla os perigos derivados de exposicións breves.
Como norma xeral, a gran maioría de lámpadas pertencen ao grupo de “exentas de risco” e algunhas excepcións encádranse dentro das de “baixo risco”. Os tipos de lámpadas clasificadas como de “risco medio” ou “risco alto” destínanse normalmente a usos profesionais en lugares controlados onde non representen ningún perigo. O uso indebido das lámpadas que se atopan nos grupos de risco de 1 a 3 podería causar danos nos ollos e a pel evitables coas medidas axeitadas. Por exemplo, as lámpadas de haloxenuros metálicos empregadas na iluminación de estadios deportivos poden supoñer un risco se se utilizan a unha distancia de 20 cm, pero o seu uso normal non conleva ningún perigo.
O Dr. Moreno Manresa tamén sinala que “non está demostrado, a través dos estudos realizados ata a data, que estes filtros teñan un efecto beneficioso sobre a saúde visual, aínda que cabe a posibilidade de que a longo prazo se poidan atopar achados que apoien o seu uso, pois debemos lembrar que a nosa exposición a estas pantallas ten uns 30 anos aproximadamente e o uso destes filtros é relativamente recente”.
A fotofobia trátase reducindo o uso de lentes escuras
A fotofobia defínese como intolerancia dolorosa ás condicións de luz normais, non representa en si mesma unha enfermidade pero si pode ser síntoma de múltiples enfermidades tanto oculares como neurolóxicas.
Esta patoloxía afecta entre o 5 e o 20 por cento da poboación xeral. Esta enfermidade ten, en moitas ocasións, un compoñente neurolóxico, polo que é necesario en primeiro lugar determinar se se trata dun síntoma secundario ou dunha inflamación ocular (como a queratite, ou a uveíte), ou dun trastorno neurolóxico.
No caso de que se trate dunha enfermidade ocular, o principal tratamento pasaría por diminuír o tempo de adaptación á escuridade do paciente. De feito, as persoas con fotofobia severa que usan lentes escuras “deben reducir o seu uso, xa que a escuridade crónica aumenta a percepción da dor e da sensibilidade á luz”, explica o Dr. Javier Moreno, que recorda que “hai algúns filtros especiais que, en estudos recentes, mostran unha redución da fotosensibilidade nalgúns pacientes con fotofobia”, aínda que é pronto para consideralos como unha solución efectiva e eficaz.
