Vithas Vigo evita a quimioterapia nalgúns cancros de mama grazas á análise xenética

O Hospital Vithas Vigo está a tratar xa pacientes de cancro de mama sen quimioterapia grazas á información facilitada por plataformas xenómicas, que permite un tratamento vía oral durante cinco anos a base de hormonoterapia. O responsable da Unidade de Mama do Hospital, o Dr. Gonzalo de Castro, aclara que este é un tratamento que non é válido en todos os casos, pero que supón “un paso máis cara á medicina á carta”.

O Dr. de Castro explica que desde fai máis dunha década sábese que o comunmente coñecido como cancro de mama é “un conxunto heteroxéneo de enfermidades que comparten o nome e o órgano ao que afectan”; e que os estudos xenéticos permitiron definir catro subtipos moleculares desta patoloxía: tumores luminal A, luminal B, HER2 e triplos negativos.

Esta clasificación, habitual en senoloxía, é “facilmente aplicable mediante o estudo de marcadores utilizados no estudo de anatomía patolóxica” e demostrouse “un bo predictor da bioloxía tumoral e a agresividade do tumor, mesmo mellor que os parámetros prognósticos clásicos como son o tamaño tumoral ou a afectación dos ganglios linfáticos axilares”, explica de Castro Parga.

Dos catro subtipos, os HER2 e triplo negativo son os máis agresivos. Para abordalos é “fundamental” a utilización de quimioterapia normalmente xunto a un tratamento con anticorpos monoclonais anti HER2. Os tumores máis numerosos son os luminais, tanto A como B, que presentan “a expresión de receptores hormonais, polo que o tratamento con hormonoterapia é moi importante nestas pacientes”. Nestes casos, nos que se dá unha maior agresividade, “é importante, tamén, a utilización de quimioterapia”.

Plataformas xenómicas

Con todo, noutros casos de subtipos luminais A ou B, é posible prescindir da quimioterapia grazas á información facilitada por plataformas xenómicas, que son “ferramentas que nos permiten o estudo duns xenes concretos dos tumores que, no caso de que haxa dúbida sobre o tipo de tratamento, pódenos axudar a elixir o tratamento adecuado a cada paciente”, explica o Dr. de Castro.

Segundo o coordinador da Unidade de Mama do Hospital Vithas Vigo, a plataforma “Oncotype DXÒ “estuda nas mostras tumorais a expresión de 21 xenes” a partir dun fragmento do tumor que se remite a Estados Unidos e dúas semanas despois ofrece un estudo completo, que permite saber o risco de recorrencia (RS, en inglés) da enfermidade e predicir a utilidade do tratamento con quimioterapia e/ou hormonoterapia.

Así, con esta información, un índice de recorrencia baixo e un tumor luminal (A ou B), o médico pode ofrecer á paciente un tratamento sen quimioterapia, unicamente hormonal. Nos casos nos que o RS é alto, “non habería dúbida de que para evitar a recaída da enfermidade é necesaria a quimioterapia á parte da hormonoterapia”.

Tratamento oral durante 5 anos

Con este contexto, o Dr. Gonzalo de Castro explicou que, desde a Unidade de Mama do Hospital Vithas Vigo, “tivemos casos nos que por algunha circunstancia había dúbidas sobre o beneficio da quimioterapia, indicamos a realización dos estudos a través da plataforma Oncotype, e puidemos axustar a indicación de tratamento, podendo prescindir da quimioterapia”.

Nestes casos, o tratamento faise exclusivamente con hormonoterapia que consiste nunha medicación vía oral que bloquea o efecto dos estróxenos (hormonas femininas) sobre as células dos tumores que posúen estes receptores, e aínda que tamén ten os seus efectos secundarios nunca serán tan lesivos como os da quimioterapia.

A xuízo do Dr. de Castro Parga, “todos estes avances permítennos camiñar cara ao tratamento individualizado da enfermidade para cada paciente e o que chamamos ‘medicina á carta’”.