Gondomar, a terra onde os furanchos campan ás súas anchas

FOTO: PABLO F. ESTÉVEZ // A miúdo Suso e Luís, furancho A Ponte, sacan as súas harmónicas para dalo todo.

Poucas cousas tan auténticas existen na cultura galega como os furanchos e Gondomar disto sabe, e moito. Se a comarca do Val Miñor esténdese ao longo de 145 quilómetros cadrados, 75 pertencen á vila condal. A súa orografía e clima permítelles cultivar grandes cantidades de uva que posteriormente son convertidas en viño, o que provoca uns excedentes aos que a maioría de produtores non son capaces de consumir, e que mellor maneira de despachalos que a prezos populares entre veciños e visitantes. Así nacen estes establecementos que na maioría dos casos atópanse nos baixos das vivendas particulares ou en engadidos dentro da propiedade.

A peculiaridade do municipio é que unha vez que se sae do centro urbano o resto da poboación agrúpase en multitude de pequenos núcleos, co que en ocasións un ten a sensación de atoparse na Galicia profunda. As montañas mestúranse cos bosques tanto autóctonos como de piñeiro e eucalipto, pero tamén conviven con multitude de vides que se poden observar ao pé dunhas estradas que na maioría de casos serpentean polas súas parroquias. E é precisamente neses viarios secundarios onde as ramas de loureiro colgan dos sinais de tráfico, carteis publicitarios ou semáforos, síntoma inequívoco de que un furancho ou loureiro está moi preto.

Coincidindo con que a tempada “furancheira” está na súa recta final, o 30 de xuño, este diario penetrouse nese mundo facendo un pequeno percorrido polas parroquias gondomareñas para coñecer de primeira man aos seus donos e as historias que esconden tras de si. Podería dicirse que todos se dedican ao mesmo, a prezos moi económicos despachan os seus excedentes de viño ademais de cinco tapas ou racións que teñen que elixir dun total de once, prefixadas pola normativa reguladora autonómica. Con todo cada un dos loureiros que se atopan na vila condal é único, con identidade propia e todos eles gardan peculiaridades respecto ao anterior xa sexa pola súa decoración, as súas leiras ou os seus propietarios. As parroquias elixidas foron Vilaza, Vincios e Mañufe.

Catro furanchos elixidos o azar en Vilaza, Vincios e Morgadáns

O percorrido comezou pola PO-332 ata chegar á parroquia de Vilaza e pouco antes de chegar á rotonda que comunica Vincios con Gondomar unha rama loureiro a pé de estrada indicaba o acceso ao furancho “Os Eidos” situado no baixo dunha vivenda particular, exactamente nas antigas cuadras do inmoble. Un lugar cargado de encanto cunha gran leira, hórreo, multitude de vides e Manuel, o seu propietario. Ofrecen tanto branco como tinto e a tapa elixida aquí foi orella. O ambiente que se respira é familiar e rexenta o loureiro xunto coa súa muller e as súas fillas.

O seguinte destino foi o furancho “Vincios” ao que se accede collendo un desvío á dereita na rotonda de entrada a Vincios en dirección Zamáns. Este viario infestado de curvas pronunciadas entre o bosque leva a Morgadáns e Chaín, entre outras parroquias, aínda que este queda a dous ou tres quilómetros do inicio, moi preto de “Casa Florita”. Unha vez dentro, o ambiente do mesmo xeito que o anterior tamén era moi familiar, as racións elixidas foron “ bistepanes”, tortilla e fabada acompañadas dunha xerra de viño tinto, fomos recibidos por Susana e o seu fillo Miguel. O local ten unha zona de mesas corridas e outras individuais, nunha das súas paredes reza a frase “amigos para beber viño sobran, ou carallo é dar sulfato”.

Para chegar ao terceiro hai que seguir polo viario anteriormente mencionado e desviarse á dereita á altura da casa escola de Morgadáns, seguir baixando por Guillufe pasando Chaín ata chegar ao centro de Gondomar, campo de fútbol As cercas e na rotonda hai que tomar á esquerda ata a estrada de Mañufe, en sentido descendente atópase «Casteláns», o terceiro loureiro.

De novo en ruta e pola mesma rúa cara abaixo atópase “A Ponte”, situado nunha casa particular. Este espazo goza de gran cantidade de mesas exteriores ademais da zona interior, pero mellor de todo sen dúbida son os seus propietarios, “os xemelgos”. O final perfecto para unha ruta “furancheira”, aquí o espectáculo e a risa están garantidas da man de Suso e Luis que non dubidaron nin por un segundo en sacar as súas harmónicas e ofrecer aos comensais interpretacións como os aniversarios felices ou unha versión moi peculiar de “A cabritinha” de Quim Barreiros.

GONDOMAR, A TERRA ONDE OS FURANCHOS CAMPAN ÁS SÚAS ANCHAS
FOTO: PABLO F. ESTÉVEZ // Manuel de “Os Eidos”, Susana e Miguel de Vincios e Luis de “A Ponte”.

MANUEL DE «OS EIDOS»

Manuel leva máis de 15 anos rexentando o furancho xunto coa súa muller e fillas. Abren do un de abril ata o fin da tempada de xoves a domingo e festivos incluídos. Como a maioría destes establecementos creouse para dar saída aos excedentes de viño da vivenda dos seus sogros e para pagar a universidade das súas fillas, o comedor está situado nas antigas cuadras do inmoble. “Cando faleceron os pais da miña muller reconvertemos este espazo para poñer mesas”, explicou.

SUSANA E MIGUEL, VINCIOS

Susana leva 16 anos á fronte do loureiro. Lembra que cando lle propuxo ao seu marido este tipo de negocio a resposta inicial foi negativa pero cando se xubilou decidíronse a facelo. Abren do 1 de marzo ata o 30 deste mes de luns a domingo, os fins de semana veñen os seus fillos para botarlles unha man. Producen sobre 3.000 litros de viño por tempada. “Por agora seguimos aguantando pero se nos presionan máis teremos que acabar pechando ou cortando parte das cepas”, afirmou.

LUIS DE «A PONTE»

Jose Luis abriu coa súa muller o establecemento fai cinco anos, e estivo outros tres levando un na súa casa de Castrelos (Vigo) aínda que reside no Val Miñor. Confesou que foi el quen lle meteu a espiral no corpo xa que ao principio non lle gustaba. “Agora encántalle”, afirmou. Os fins de semana o seu irmán Suso e o seu cuñado axúdanlles a levalo. En tres meses danlle saída a 1.500 litros de viño branco e tinto. Abren todos os días de 20 a 00 horas ata o 30 de xuño.